استاندارد جدید
درگذشته ISOسه استاندارد داشت: ISO 9001:1994, ISO 9002:1994 و ISO 9003:1994. اما حالا فقط یک استاندارد ISO 9001:2000 برای کیفیت وجود دارد. ISO 9002 و ISO 9003 ازبین رفته اند.
بنابراین اگر شما گواهی ISO 9002:1994 یاISO 9003:1994 گرفته اید،اکنون شما نیازمند آن هستید که گواهی ISO 9001:2000 رادریافت کنید. واگرشما اکنون گواهی ۱۹۹۴:ISO 9001رادارید،باید سیستم کیفیت خود رابرای تامین الزامات ISO 9001:2000 به روز کنید.

ساختارجدید
وقتی شما ISO 9001:1994 را با ISO 9001:2000 مقایسه می کنید،درخواهید یافت که ISOساختار ۲۰ماده ای استاندارد راکنارگذاشته است.به جای ۲۰بخش ،استانداردجدید دارای ۸ بخش است.
ISOاستاندارد ۹۰۰۱ را به‌منظور ایجاد ساختاری منطقی‌تر وبرای ایجاد سازگاری بیشتر با ISO 14001 استاندارد مدیریت محیطی، سازماندهی دوباره کرد. از آنجا که این تجدید سازماندهی یک تغییر آرایش وسیعی است،می تواند مفهوم عمیقتری رابرای شما که نظام‌نامه کیفیت جاری خودرابراساس ۲۰ماده قدیمی گذشته سازمان داده اید،داشته باشد.

تاکیدات جدید
به طور کلی استاندارد جدید بیشتر از استاندارد قدیم مشتری مداراست.با اینکه استاندارد قدیم هم متمایل به تامین نیازمندیهای مشتریان ودست یافتن به رضایت مشتری است،استانداردجدید این مسئله رابا جزئیات بیشتری هدف گیری کرده است.به علاوه انتظاردارد که شمابا مشتریان ارتباط برقرارکنید و رضایت آنها را پاییده واندازه بگیرید.
استاندارد جدید درضمن برضرورت بهبود تاکید می نماید.درحالی که استاندارد قدیمی به صورت ضمنی انتظارداشت که سازمانها بهبود ایجاد کنند. استانداردجدیداین ضرورت رابه صورت صریح بیان می کند.بویژه اکنون ISO 9001 می خواهد که شما اثربخشی وتناسب سیستم مدیریت کیفیت خود را ارزیابی وبهبود های سیستمی راشناسایی کنید وبه اجرادرآورید.

تعاریف جدید
درگذشته سازمانهایی که می خواستند گواهی نامه بگیرند، عنوان تامین کنندگان به آنها اطلاق می شد، چرا که آنها کالاها وخدمات رابه مشتریانشان عرضه می کردند.از آنجا که بسیاری از مردم با این کاربرد سردرگم می شدند،ISOتصمیم گرفت به جای آن از کلمه سازمان(organization) استفاده کند. حالا استانداردهای ISO برسازمان متمرکز است نه برتامین کننده.
اکنون ISO عبارت تحقق محصول (product realization)را مورد استفاده قرار می‌دهد.از آنجا که این عبارت مفهوم جوهری جدیدی است، محور رویکردهای ایزویی است.درواقع ISOبخش کاملی (بخش ۷) رابه این موضوع تخصیص داده است.بنابراین این عبارت به چه معنی است؟
به منظور درک معنی آن شما نیاز دارید به اینکه تشخیص دهید یک محصول به عنوان یک ایده آغاز می شود.ایده ازطریق پیروی از مجموعه ای از فرایندهای تحقق محصول، عینیت می یابد.تحقق محصول به فرایندهای به هم پیوسته ای اطلاق می شود که برای به‌وجود آوردن محصول مورد استفاده قرار می گیرند.به طور خلاصه هنگامی که شما با ایده ای آغاز می کنید وبه محصولی ختم می کنید، ازطریق فرایند تحقق محصول رفته آید.

الزامات جدید
استاندارد جدید ISO 9001:2000 الزامات جدیدی رامعرفی وبرخی از الزامات قدیم رااصلاح می کند.این الزامات درزیرخلاصه شده اند.
_ ارتباط برقرار کردن با مشتریان
_ شناخت نیازمندیهای مشتری
_ برآورده کردن نیازمندیهای مشتری
_ پایش واندازه گیری رضایت مشتری
_ تامین منظم نیازمندی ها
_ تامین قانونی نیازمندی ها
_ حمایت کردن ازارتباطات داخلی
_ آماده کردن زیرساخت کیفیت
_ اندازه گیری اثربخشی آموزش
_ پایش واندازه گیری فرایندها
_ ارزیابی شایستگی سیستم مدیریت کیفیت
_ ارزیابی اثربخشی سیستم مدیریت کیفیت
_ تعریف بهبود های سیستم مدیریت کیفیت
_ توسعه سیستم مدیریت کیفیت

انعطاف پذیری جدید
تحت استاندارد جدید ISO 9001:2000شما ممکن است از برخی الزامات چشم پوشی ویا آنها رامستثنی کنید. نیازمندی هایی که ممکن است درشرایط ویژه ای مورد اغماض قرار گیرند به عنوان استثنائات(exclusions) شناخته شده اند. برطبق ISO شما ممکن است از هریک از الزامات تعریف شده دربخش ۷(تحقق محصول)تا زمانی که با شرایط معینی مواجه هستید، چشم پوشی وآنها رامستثنی کنید.
شما می توانیدیک الزام بخش ۷ راکه قادربه اجرای آن نیستید، مستثنی کنید. اگر:
_ به‌خاطر طبیعت سازمان خود قادربه اجرای آن نیستیدیا
_ به‌خاطر طبیعت فرآورده یا خدمات خود قادربه اجرای آن نیستید.
با این وجود اگراین کار باعث به خطرافتادن توانایی شمایا تمایل شما به تامین نیازمندیهایی که توسط مشتریان وتنظیم کنندگان وضع شده است، شود، شما نمی توانید ازالزامات بخش ۷ چشم پوشی کنید.

رویکرد جدید
به منظور درک استاندارد ISO 9001:2000 دریک سطح عمیقتر لازم است، تشخیص دهید که ISO یک رویکرد فرایندی به مدیریت کیفیت را مورد استفاده قرار می دهد.با اینکه رویکرد فرایندی جدید نیست،تاکید بیشتری که اکنون ISO به این مسئله دارد،جدید است.اکنون رویکرد فرایندی نقطه مرکزی تفکر ISO درباره سیستم های مدیریت کیفیت است .
براساس این رویکرد یک سیستم مدیریت کیفیت می تواند به عنوان فرایند وسیع واحدی تصور شود که ورودیهای بسیاری رابرای به‌جود آوردن خروجیها مورد استفاده قرار می دهد.این فرایند وسیع به نوبه خود از فرایندهای کوچکتری ساخته شده است.هریک از این فرایندها ورودیهای خود راازفرایند دیگری می گیرد که به نوبه خود بازهم توسط فرایندهای دیگری به عنوان ورودی مورد استفاده قرار می گیرند.
یک تجزیه وتحلیل تفصیلی ازاستاندارد آشکار می‌کند که یک سیستم مدیریت کیفیتISO 9001:2000 از حداقل ۲۱فرایند ساخته شده است.( اگرشما سیستم مدیریت کیفیت به عنوان یک کل را هم به عنوان یک فرایند به رسمیت بشناسید، شامل ۲۲فرایند است.)
۱٫ فرایند مدیریت کیفیت
۲٫ فرایند مدیریت منابع
۳٫ فرایند تحقیق نظم دهنده
۴٫ فرایند تحقیق بازار
۵٫ فرایند طراحی محصول
۶٫ فرایند خرید
۷٫ فرایند تولید
۸٫ فرایند تدارک خدمت
۹٫ فرایند حفاظت محصول
۱۰٫ فرایند تشخیص نیازهای مشتری
۱۱٫ فرایند ارتباطات مشتری
۱۲٫ فرایند ارتباطات داخلی
۱۳٫ فرایند کنترل مدرک
۱۴٫ فرایند نگهداری سوابق
۱۵٫ فرایند برنامه ریزی
۱۶٫ فرایند آموزش
۱۷٫ فرایند ممیزی داخلی
۱۸٫ فرایند بازنگری مدیریت
۱۹٫ فرایند پایش واندازه گیری
۲۰٫ فرایند مدیریت عدم انطباق
۲۱٫ فرایند بهبود مستمر
به منظور توسعه یک سیستم مدیریت کیفیت که نیازمندیهای استاندارد جدید ISO 9001:2000 را تامین کند، شما باید هریک از فرایندهای فوق را بهبود دهید.
به طور خلاصه یک سیستم مدیریت ISO 9001:2000 از فرایندهای بسیاری ساخته می شود واین فرایندها ازطریق مفهوم ارتباطات ورودی – خروجی به هم پیوسته‌اند.

منبع: info@praxiom.com
_ مسعود امیدی : مدیر بخش صنعت ومدرس دانشگاه
منبع مقاله: مجله تدبیر شماره ۱۸۱

مطالب مرتبط:

1. مرجع کاربردی استاندارد و کیفیت ایران
2. کاربرد دیدگاه فرآیندگرا در طرح ریزی سیستم مدیریت کیفیت براساس استاندارد ISO/TS 16949:2002
3. ارزیابی عملکرد سیستم کیفیت سازمان “مورد کاوی شرکت آذین خودرو”
4. سیستم مدیریت کیفیت برای سازمانهای مجازی
5. سمینارهای مدیریتی هفته کیفیت (رایگان)

Related posts brought to you by Yet Another Related Posts Plugin.